ارزیابی کیفی مؤلفه‌های آموزشی کتاب علوم تجربی پایه هشتم با تأکید بر مباحث زیست‌شناسی
کد مقاله : 1006-6THBIOEC (R2)
نویسندگان
فاطمه جعفری طادی *1، فیروزه علویان2
1سازمان آموزش پرورش
2گروه آموزش زیست‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889- 14665، تهران، ایران
چکیده مقاله
کتاب‌های درسی علوم تجربی به دلیل ارتباط با زندگی روزمره، نقش کلیدی در شکل‌گیری نگرش و مهارت‌های دانش‌آموزان دارند. هدف این پژوهش، تحلیل بخش زیست‌شناسی کتاب علوم تجربی پایه هشتم ازنظر چیدمان مفاهیم، سطح‌های یادگیری و ارتباط با زندگی است. روش تحقیق، توصیفی تحلیلی با رویکرد تحلیل محتوا بود. جامعه آماری، کتاب علوم تجربی هشتم چاپ ۱۴۰۴ ۱۴۰۵ و نمونه شامل فصل‌های زیست‌شناسی از فصل چهارتا هشت است. ابزار گردآوری داده‌ها، چک‌لیست محقق ساخته بر اساس شاخص‌های استاندارد شامل کیفیت تصاویر، کیفیت فعالیت‌ها، کاربردی بودن، رعایت ایمنی و سطح پیچیدگی مطالب بود. تحلیل داده‌ها با استفاده از چارچوب سند تحول بنیادین در شش ساحت تربیتی و طبقه‌بندی بلوم در سطوح یادگیری شناختی انجام شد. یافته‌ها نشان می‌دهد کتاب در پوشش مفاهیم پایه و هماهنگی عناوین درسی موفق است، اما در سطوح بالای یادگیری یعنی تحلیل، ترکیب و ارزشیابی فعالیت‌های اندکی دارد. همچنین بیشتر محتوای کتاب به ساحت علمی اختصاص‌یافته و سهم سایر ساحت‌های تربیتی مانند زیبایی‌شناختی و اقتصادی بسیار ناچیز است. نتیجه اینکه کتاب در انتقال مطالب پایه موفق است، اما برای پرورش تفکر انتقادی و خلاقیت دانش‌آموزان، باید سطوح بالای یادگیری و ساحت‌های تربیتی متنوع‌تر تقویت شود و ارتباط مفاهیم با زندگی روزمره افزایش پیدا کند.
کلیدواژه ها
علوم تجربی، زیست‌شناسی، سند تحول بنیادین، طبقه‌بندی بلوم، کیفیت آموزشی، تفکر انتقادی
وضعیت: پذیرفته شده