| کاربست میراث جاحظ، ابننفیس، دینوری و ابنسینا در آموزش زیستشناسی |
| کد مقاله : 1017-6THBIOEC (R2) |
| نویسندگان |
|
عباس رهبری * استادیار گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889 - 14665 تهران، ایران |
| چکیده مقاله |
| پژوهش حاضر با هدف بازخوانی دستاوردهای چهار دانشمند برجسته تمدن اسلامی، یعنی جاحظ، ابننفیس، دینوری و ابنسینا، و ارائه الگویی عملیاتی برای کاربست آنها در برنامه درسی میانرشتهای زیستشناسی متوسطه دوم انجام شد. با بهرهگیری از روش تحلیل محتوای کیفی با رویکرد تاریخی-تطبیقی و بر پایه مقایسه دیدگاهها و روششناسی این دانشمندان با همدورههای اروپایی و نیز برخی نظریههای زیستشناسی امروزی، ۷ اثر منتخب بررسی شد. یافتهها در پنج مقوله اصلی شامل هستیشناسی جانورشناختی جاحظ، انقلاب روششناختی ابننفیس، طبقهبندی ریختشناختی دینوری، جنینشناسی توصیفی ابنسینا و الگوی تعامل علم و دین دستهبندی شدند. این مقولهها مبنای طراحی چهار واحد یادگیری اکتشافی در قالب الگوی «آزمایشگاه تمدنی» قرار گرفتند. بر این اساس، اجرای الگو میتواند زمینهای برای درک عمیقتر برخی مفاهیم زیستشناسی و تقویت پیوند دانشآموزان با میراث علمی تمدن اسلامی فراهم کند. پیشنهاد میشود این الگو در قالب یک درس دو واحدی اختیاری و نیز بستههای آموزشی متناسب با مدارس عادی و کمبرخوردار تدوین شود. از آنجا که پژوهش حاضر به مرحله اجرای کلاسی نرسیده است، گام بعدی، آزمون تجربی الگو در قالب یک طرح شبهتجربی با پیشآزمون و پسآزمون برای سنجش اثربخشی آن بر متغیرهای انگیزشی و شناختی خواهد بود. |
| کلیدواژه ها |
| جاحظ، ابننفیس، دینوری، ابن سینا، زیستشناسی، تمدن اسلامی، برنامه درسی. |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر |
