بررسی الگوهای برنامه درسی تربیت معلم زیست‌شناسی: مرور نظام‌مند مطالعات بین‌المللی
کد مقاله : 1020-6THBIOEC (R3)
نویسندگان
ابوالقاسم فرمانی *
دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی درسی،دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی،دانشگاه شیراز،شیراز ایران
چکیده مقاله
پژوهش حاضر با هدف واکاوی مؤلفه‌ها و الگوهای برنامه درسی تربیت معلم زیست‌شناسی در سطح بین‌المللی با روش مرور نظام‌مند و پیروی از بیانیه PRISMA 2020 انجام شد. جست‌وجو در پایگاه‌های Scopus، Web of Science، ERIC، ScienceDirect و Google Scholar در بازه ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۶ صورت گرفت و از ۸۴۷ مقاله شناسایی‌شده، ۵۲ مقاله با معیارهای ورود، با استفاده از تحلیل مضمون براون و کلارک بررسی شدند. یافته‌ها به شناسایی چهار مؤلفه اصلی شامل اهداف (شایستگی‌محوری، تفکر نقادانه، سواد و اخلاق زیستی، هویت حرفه‌ای)، محتوا (دانش تخصصی، PCK، محتوای بین‌رشته‌ای)، روش‌های یاددهی-یادگیری (کاوشگری، مشارکتی-تأملی، پروژه‌محور، مطالعه درس، فناورانه) و ارزشیابی (تکوینی، شایستگی‌محور، نمونه‌کار، مشاهده تدریس، خودارزیابی) انجام شد. همچنین پنج الگوی کلان شایستگی‌محور، پژوهش‌محور، فناورانه-پداگوژیکی، تلفیقی علم و جامعه و تأملی-مشارکتی شناسایی شد. نتایج نشان می‌دهند برنامه‌های درسی تربیت معلم زیست‌شناسی در جهان به سمت پرورش معلمانی به عنوان پژوهشگر، تأمل‌گر و عامل تغییر اجتماعی حرکت می‌کنند. دلالت‌های کاربردی شامل تغییر به سوی برنامه‌های شایستگی‑محور، توانمندسازی مدرسان در روش‌های فعال، بازطراحی ارزشیابی به سوی رویکردهای تکوینی و بهره‌گیری از الگوهای ترکیبی ارائه شده است.
کلیدواژه ها
تربیت معلم زیست‌شناسی، مؤلفه‌های برنامه درسی، الگوهای برنامه درسی، مرور نظام‌مند، دانش پداگوژیکی محتوا (PCK)
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر