| زیست باستان شناسی از تحلیل ریختسنجی تا زیستمولکولی: افقی نو در روند مطالعات میانرشتهای |
| کد مقاله : 1030-6THBIOEC (R4) |
| نویسندگان |
|
معصومه طاهری دهکردی * فارغ التحصیل دکتری باستان شناسی از دانشگاه بوعلی سینا همدان، سرپرست خوابگاه فرهنگیان |
| چکیده مقاله |
| زیستباستانشناسی بهعنوان دانشی میانرشتهای، با مطالعه علمی بقایای اسکلتیِ انسانیِ بهدستآمده از محوطههای باستانشناختی یک پیوند بین میان زیست شناسی، پزشکی، انسانشناسی و علوم اجتماعی است. مطالعات روشمند، منسجم و علمی در این حوزه، سهمی مؤثر در فهم ابعاد پیچیده هویتهای اجتماعی، الگوهای زیستی و شیوههای زیست مردمان گذشته ایفا میکند. این حوزه پژوهشی در دهههای اخیر، با گذار به لحاظ ساختاری و روششناختی از رویکردهای کلاسیکِ بهسوی تحلیلهای پیشرفته زیستمولکولی تحولی مهم تجربه مطالعات میان رشته ای ایجادکرده است؛ گذاری که نهتنها سبب بازنگری در برخی روشهای پیشین شده، بلکه تحولی چشمگیر در مطالعات زیستباستانشناختی پدید آورده است. هدف پژوهش حاضر، معرفی این حوزه مطالعاتی، سیر تحول و تبیین ظرفیتهای روششناختی زیستباستانشناسی در چارچوب مطالعات میانرشتهای است. این مقاله با رویکردی مروری ـ تحلیلی و مطالعات کتابخانهای به بررسی متون علمی، دستاوردهای آزمایشگاهی و چارچوبهای نظریِ مطرح در زیستباستانشناسی میپردازد. در این راستا، کارآمدی روشهای سنتی باستانشناسی در کنار فناوریهای نوین آزمایشگاهی مورد ارزیابی قرار گرفت. بررسیها نشان میدهد که اگرچه تحلیلهای ریختسنجی همچنان مبنای تعیین شاخصهای جمعیتشناختی، از جمله سن، جنسیت و قد و نیز شناسایی پاتولوژیهای ماکروسکوپیک بهشمار میروند. ورود روشهای زیستمولکولی افقهای تازهای را در این حوزه گشوده است. تحلیل ایزوتوپهای پایدار، بهویژه کربن، نیتروژن و استرانسیم، امکان بازسازی رژیم غذایی و الگوهای مهاجرت انسان در جوامع باستانی را فراهم آورده و مطالعات دیانای باستانی و پروتئومیکس باستانی نیز پنجرههای جدیدی بهسوی ژنتیک جمعیت، تبارشناسی و دیرینهآسیبشناسی بیماریهای عفونی گشودهاند؛ |
| کلیدواژه ها |
| زیستباستانشناسی، مطالعات میانرشتهای، ریختسنجی، زیستمولکولی، دیانای(DNA) باستانی، ایزوتوپهای پایدار. |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر |
