بررسی تأثیر مولفه‌های طراحی آموزشی بر یادگیری زیست‌شناسی: مطالعه‌ای بر محتوای کتاب دهم
کد مقاله : 1038-6THBIOEC (R1)
نویسندگان
امیرحسین لشنی زند، نوید دهنوی *
گروه زیست شناسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
چکیده مقاله
مقدمه:الگوی مریل به عنوان مدلی معتبر، بر یادگیری فعال و حل مسئله تأکید دارد و با ساختار ترکیبی درس زیست‌شناسی (شامل مفاهیم نظری و مهارت‌های عملی) همخوانی بالایی دارد. اهمیت این الگو در ایجاد پیوند میان دانش پیشین و جدید برای دستیابی به یادگیری پایدار و افزایش انگیزه تحصیلی دانش‌آموزان است.
روش پژوهش: این مطالعه با روش کیفی و توصیفی انجام شده است. واحد تحلیل، تمامی پاراگراف‌های متن کتاب درسی بوده که بر اساس پنج اصل مریل شامل: وظایف (ارتباط با مسائل واقعی)، نمایش (وضوح ارائه)، کاربرد (فرصت تمرین)، تجمیع (تلفیق با تجربیات قبلی) و بازخورد (اصلاح عملکرد) ارزیابی شدند. معیار سنجش، میزان تطابق محتوا با شاخص‌های عملیاتی هر اصل در جدول ارزیابی بود.
یافته‌ها: نتایج نشان داد در اصل «وظایف»، ارتباط با اطلاعات قبلی (۴۵٪) بیشترین توجه را داشته است. در اصل «نمایش»، ارائه روشن محتوا (۳۵٪) و در اصل «کاربرد»، تمرین‌های عملی (۴۰٪) برجسته بودند. در بخش «تجمیع»، استفاده از فعالیت‌های کاربردی (۵۰٪) اولویت داشت و در اصل «بازخورد»، ارائه بازخورد در فرآیند یادگیری (۴۰٪) بیشترین فراوانی را ثبت کرد. با این حال، بخش‌هایی مانند «تجمیع و خلاصه‌سازی» با ۵٪ کمترین میزان توجه را به خود اختصاص داده‌اند.
نتیجه‌گیری: تحلیل نهایی نشان می‌دهد که کتاب در نمایش تصویری و ارائه مفاهیم انتزاعی موفق عمل کرده است، اما در بخش‌های فعال‌سازی پیش‌دانش، سناریوهای مسئله‌محور و تجمیع ساختاریافته (نقشه‌های مفهومی) ضعف دارد. پیشنهاد می‌شود برای بهبود کیفیت، بخش‌های «پرسش پیش‌بینی» در ابتدای فصول و چک‌لیست‌های بازخورد توصیفی برای فعالیت‌های عملی افزوده شود.
کلیدواژه ها
زیست‌شناسی دهم، طراحی آموزشی مریل، تحلیل محتوا، آموزش اثربخش
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر