از واکنش‌های شیمیایی تا پایداری اکوسیستم‌ها؛ تحلیل بین‌رشته‌ای مفاهیم شیمی و زیست‌شناسی کتاب محیط‌زیست دوره متوسطه
کد مقاله : 1050-6THBIOEC (R2)
نویسندگان
ملیکا رشیدی1، سیده منیژه نعمت پور *2
1دانشجوی رشته ی علوم تجربی دانشگاه فرهنگیان تهران
2استادیار دانشگاه فرهنگیان-تهران
چکیده مقاله
مسائل محیط‌زیستی ماهیتی چندبعدی دارند و درک صحیح آن‌ها مستلزم ارتباط میان شیمی، زیست‌شناسی و بوم‌شناسی است. مسئله اصلی پژوهش حاضر آن است که مفاهیم شیمیایی و زیست‌شناختی در کتاب انسان و محیط‌زیست پایه یازدهم تا چه اندازه و کیفیتی با مفاهیم اکولوژیک و پایداری پیوند یافته‌اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان حضور این مفاهیم و تحلیل کیفیت ارتباط آن‌ها با مفاهیم اکولوژیک، پایداری و حفاظت انجام شد. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر تحلیل محتوای کمی و کیفی است. جامعه پژوهش، محتوای هفت درس کتاب انسان و محیط‌زیست چاپ ۱۴۰۴ بود که به دلیل محدود بودن جامعه، به‌صورت سرشماری بررسی شد. واحد تحلیل شامل مفاهیم معنادار در متن، فعالیت‌ها، نمودارها، جدول‌ها، تصاویر و مثال‌ها بود که در محورهای شیمیایی، زیست‌شناختی، اکولوژیک، پایداری و روابط بین‌رشته‌ای کدگذاری شدند. برای بررسی پایایی، دو کدگذار به‌صورت مستقل بخشی از محتوا را کدگذاری کردند و ضریب کاپای کوهن 85/0 به دست آمد. یافته‌ها نشان داد از ۲۱۴ واحد محتوایی، مفاهیم پایداری و حفاظت ۳۰/۸۴ درصد، اکولوژیک ۲۸/۵۰ درصد، زیست‌شناختی ۲۲/۴۳ درصد و شیمیایی ۱۸/۲۲ درصد را به خود اختصاص دادند. همچنین ۴۶ واحد (۲۱/۵۰ درصد) دارای ارتباط بین‌رشته‌ای بودند، اما تنها ۵ مورد ارتباط کامل شناسایی شد. نتایج نشان داد کتاب از نظر پوشش مفاهیم محیط‌زیستی ظرفیت مناسبی دارد، اما پیوند نظام‌مند میان مفاهیم علمی و پیامدهای اکولوژیک محدودتر است. استفاده از فعالیت‌های آزمایشگاهی، مسائل واقعی محیط‌زیستی، پروژه‌های بین‌رشته‌ای و نقشه‌های مفهومی می‌تواند به تقویت تفکر سیستمی و سواد محیط‌زیستی دانش‌آموزان کمک کند.
کلیدواژه ها
انسان و محیط‌زیست، تحلیل محتوا، شیمی، زیست‌شناسی، آموزش محیط‌زیست، آموزش بین‌رشته‌ای
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر