بازطراحی آموزش زیست‌شناسی در عصر داده؛ ارائه الگوی یکپارچه تقویت سواد علمی، سواد زیستی و سواد داده در دانش‌آموزان
کد مقاله : 1065-6THBIOEC (R3)
نویسندگان
زهرا قاسم زاده *1، سعید محسنی پور1، فرزانه نظری سرنجه2، زینب بابکی3
1گروه آموزش زیست شناسی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665، تهران، ایران
2گروه زیست شناسی، دانشگاه پیام‏نور، تهران، ایران
3دبیر زیست شناسی آموزش‌و‌پرورش، فریدونکنار، استان مازندران، ایران
چکیده مقاله
داده‌ای‌ شدن ‌زیست‌شناسی، آموزش این حوزه را از انتقال مجموعه‌ای از مفاهیم به طراحی تجربه‌هایی برای پرسشگری، تولید و تفسیر شواهد، استدلال زیستی و تصمیم‌گیری مبتنی بر داده تغییر می‌دهد. از دانش‌آموزان انتظار می‌رود که پدیده‌های زیستی را در سطوح مولکولی، سلولی، جاندار و بوم‌سازگان توضیح دهند؛ داده‌های خام یا نمودارها را بخوانند؛ کیفیت و منشأ اطلاعات را بررسی کنند؛ از شواهد برای ساخت استدلال استفاده کنند و پیامدهای اخلاقی و اجتماعی کاربردهای زیست‌فناوری را بسنجند. این مقاله با تکیه بر ادبیات مبنایی حوزه‌های سواد علمی، سواد زیستی و سواد داده و با تمرکز بر پژوهش‌های مرتبط منتشرشده از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۶، الگویی یکپارچه با عنوان چرخه سه‌سواد زیستی ـ علمی ـ داده پیشنهاد می‌کند. در این الگو، سواد علمی به‌مثابه توانایی پرسشگری و استدلال مبتنی بر شواهد، سواد زیستی به‌مثابه فهم مفاهیم، نظام‌ها و کاربردهای علوم زیستی و سواد داده به‌مثابه توانایی تولید، سازمان‌دهی، تحلیل، بصری‌سازی، نقد و ارتباط داده تعریف می‌شوند. شواهد موجود نشان می‌دهند که فعالیت‌های ژنومیک و بیوانفورماتیک، یادگیری مبتنی بر کاوش، ابزارهای دیجیتال، مدل‌سازی نظام‌مند و داده‌های واقعی می‌توانند زمینه مناسبی برای تمرین و توسعه همزمان برخی مؤلفه‌های این سه قلمرو فراهم کنند؛ بااین‌حال، میزان اثربخشی یک الگوی یکپارچه در این زمینه نیازمند اعتبارسنجی تجربی است. این پژوهش، اصول طراحی برنامه‌درسی، معماری یادگیری، نقش معلم، الگوی ارزشیابی و الزامات زیرساختی را ارائه می‌کند و در پایان، پیشنهادهایی برای پژوهش‌های آینده مطرح می‌سازد.
کلیدواژه ها
آموزش زیست‌شناسی، سواد علمی، سواد زیستی، سواد داده.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر