تحلیل هم‌ترازی مفهومی و توالی آموزشی پیوند شیمی و زیست‌شناسی در کتاب‌های درسی دوره دوم متوسطه
کد مقاله : 1070-6THBIOEC (R2)
نویسندگان
محمدحسین درویش نژاد *1، امیرحسین چشمه خاور2
1عضو هیئت علمی دانشگاه فر هنگیان
2کاوه فلاطوری شرقی کوچه شکوفه 26 کوچه بنفشه جنب ساختمان مهتاب پلاک 10 واحد 2
چکیده مقاله
پژوهش حاضر با هدف تحلیل هم‌ترازی مفهومی و توالی آموزشی مفاهیم شیمیایی–زیستی در کتاب‌های درسی شیمی و زیست‌شناسی دوره دوم متوسطه انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و به روش تحلیل محتوای اسنادی–تطبیقی انجام گرفت و شش کتاب درسی شیمی و زیست‌شناسی دوره دوم متوسطه بررسی شد. در مرحله نخست، هشت خوشه مفهومی مشترک شناسایی و سپس مسیر ارائه آنها در قالب ماتریسی شامل 48 واحد تحلیل بررسی شد. هر واحد بر اساس چهار مؤلفه شامل سطح ارائه مفهوم، میزان نیاز به دانش درس دیگر، نوع پیوند بین‌رشته‌ای و وضعیت توالی زمانی کدگذاری شد. یافته‌ها نشان داد 6/14 درصد واحدهای تحلیل دارای پیوند صریح، 5/62 درصد دارای پیوند ضمنی و 9/22 درصد فاقد پیوند بین‌رشته‌ای قابل تشخیص بودند. از 38 مورد قابل ارزیابی از نظر توالی، 6/52 درصد در همان پایه، 9/28 درصد پس از ارائه پیش‌نیاز مرتبط و 4/18 درصد پیش از تکمیل دانش موردنیاز در درس دیگر ارائه شده بودند. تحلیل خوشه‌های مفهومی نشان داد که در برخی موارد مانند پیوند هیدروژنی، توالی ارائه مناسب بوده است؛ در حالی که در مفاهیمی مانند pH و آنزیم–کاتالیز نشانه‌هایی از ناهم‌ترازی زمانی مشاهده شد. همچنین، انرژی شیمیایی و اکسایش–کاهش نمونه‌هایی از ارتباط قوی‌تر میان دو حوزه بودند. در مجموع، یافته‌ها نشان داد که مسئله اصلی در ارتباط شیمی و زیست‌شناسی، نبود مفاهیم مشترک نیست، بلکه بیشتر به ضمنی بودن پیوندها و زمان‌بندی ارائه آنها مربوط می‌شود. بر این اساس، آشکارسازی ارتباط میان مفاهیم دو درس و هماهنگی در ارائه پیش‌نیازها می‌تواند به افزایش انسجام بین‌رشته‌ای برنامه درسی کمک کند.
کلیدواژه ها
هم‌ترازی مفهومی؛ توالی آموزشی؛ پیوند بین‌رشته‌ای؛ تحلیل محتوای کتاب‌های درسی.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر