نانوبیوتکنولوژی در آموزش زیست‌شناسی دوره متوسطه دوم: تبیین ظرفیت‌های آموزشی و ارائه چارچوب مفهومی مبتنی بر نظریه یادگیری معنادار
کد مقاله : 1087-6THBIOEC
نویسندگان
فاطمه مومنی *1، مهدیه مومنی2
1آموزش و پرورش، دانشگاه اراک
2دبیر رسمی آموزش و پرورش
چکیده مقاله
نانوبیوتکنولوژی به‌عنوان حوزه‌ای میان‌رشته‌ای، پیوندی میان علوم زیستی و فناوری نانو ایجاد کرده و کاربردهای گسترده‌ای در زمینه‌هایی همچون پزشکی، دارورسانی، تشخیص بیماری‌ها و کشاورزی دارد. با وجود گسترش این حوزه، مفاهیم مرتبط با نانوبیوتکنولوژی حضور محدودی در محتوای رسمی آموزش زیست‌شناسی دوره متوسطه دوم دارند. ازاین‌رو، شناسایی ظرفیت‌های موجود در محتوای کتاب‌های درسی می‌تواند زمینه‌ای برای ایجاد ارتباط میان دانش زیستی موجود و مفاهیم نوین نانوبیوتکنولوژی فراهم کند. پژوهش حاضر با هدف تبیین ظرفیت‌های آموزشی نانوبیوتکنولوژی در آموزش زیست‌شناسی دوره متوسطه دوم و ارائه چارچوبی مفهومی مبتنی بر نظریه یادگیری معنادار انجام شد. این پژوهش از نوع کیفی و با رویکرد تحلیل محتوا انجام گرفت. جامعه پژوهش شامل کتاب‌های زیست‌شناسی پایه‌های دهم، یازدهم و دوازدهم رشته علوم تجربی بود. داده‌ها با استفاده از چک‌لیست تحلیل محتوای محقق‌ساخته و در واحدهای تحلیل شامل متن، تصویر و فعالیت‌های آموزشی بررسی شدند. یافته‌ها نشان داد که اگرچه اصطلاحات «نانو»، «نانوبیوتکنولوژی/ نانو زیست فناوری» و «نانومواد» به‌صورت مستقیم در محتوای مورد بررسی حضور ندارند، مفاهیم متعددی از ظرفیت مفهومی برای ارتباط با حوزه‌های مختلف نانوبیوتکنولوژی برخوردارند. بر اساس نظریه یادگیری معنادار، این مفاهیم می‌توانند به‌عنوان دانش پایه‌ای برای طراحی سازمان‌دهنده‌های پیشین و ایجاد پیوند میان دانش موجود دانش‌آموزان و مفاهیم جدید نانوبیوتکنولوژی مورد استفاده قرار گیرند و می‌توان بدون افزودن حجم گسترده‌ای از محتوای جدید، از ظرفیت مفاهیم موجود، فعالیت‌های تکمیلی و سازمان‌دهنده‌های پیشین برای به‌روزرسانی آموزش زیست‌شناسی و ایجاد پیوند با فناوری‌های نوین بهره گرفت.
کلیدواژه ها
نانوبیوتکنولوژی، آموزش زیست‌شناسی، آزوبل، سازمان‌دهنده پیشین
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی