ارتقای دانش آموزش محتوا و توانمندسازی حرفه‌ای مدرسان زیست‌شناسی و توسعه شایستگی‌های تدریس آنان
کد مقاله : 1103-6THBIOEC (R1)
نویسندگان
حسن مدرس زاده *1، فاطمه گنجی2
1استادیار و عضو هیات علمی، گروه آموزش زیست شناسی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 888 -56441 تهران، ایران
2دانشکده علوم تربیتی، دانشجوی کارشناسی آموزش ابتدائی، دانشگاه فرهنگیان، گرگان، ایران
چکیده مقاله
آموزش اثربخش زیست‌شناسی تنها به برخورداری معلم از دانش تخصصی این علم محدود نمی‌شود، بلکه به توانایی او در تبدیل مفاهیم علمی به تجربه‌های یادگیری متناسب با ویژگی‌های یادگیرندگان وابسته است. در این میان، دانش آموزش محتوا یا دانش پداگوژیکی محتوا (PCK) یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های دانش حرفه‌ای معلم به شمار می‌رود، زیرا دانش محتوایی و دانش تربیتی را در موقعیت واقعی تدریس به یکدیگر پیوند می‌دهد. هدف پژوهش حاضر، تبیین نقش PCK در ارتقای توانمندی حرفه‌ای معلمان و مدرسان زیست‌شناسی و ارائه چارچوبی پیشنهادی برای توسعه آن است. پژوهش با رویکرد مروری ـ تحلیلی انجام شده و موضوعات مرتبط با PCK، آموزش علوم، آموزش زیست‌شناسی و توسعه حرفه‌ای معلمان بررسی و تحلیل شده است. یافته‌ها نشان دادند که PCK در آموزش زیست‌شناسی دانشی پویا، زمینه‌مند و موضوع‌محور است و مؤلفه‌هایی مانند دانش محتوایی، شناخت یادگیرنده و کج‌فهمی‌ها، راهبردهای تدریس، بازنمایی محتوا، ارزشیابی و زمینه یادگیری را دربرمی‌گیرد. همچنین توسعه حرفه‌ای مؤثر زمانی بیشترین اثر را بر PCK دارد که معلمان را درگیر تحلیل محتوا، طراحی و اجرای درس، مشاهده و تحلیل تدریس، بازخورد حرفه‌ای، درس‌پژوهی و بازاندیشی مستمر کند. بر اساس یافته‌ها، چارچوبی شش‌مرحله‌ای شامل تحلیل محتوای زیست‌شناختی، شناخت یادگیرنده، انتخاب بازنمایی و راهبرد، طراحی آموزشی، اجرا و ارزشیابی، و بازاندیشی حرفه‌ای پیشنهاد شد. نتیجه کلی آن است که ارتقای PCK می‌تواند مسیر مناسبی برای گذار از «دانستن زیست‌شناسی» به «توانایی آموزش دادن زیست‌شناسی» و در نتیجه تقویت شایستگی حرفه‌ای معلمان باشد.
کلیدواژه ها
آموزش زیست‌شناسی، توانمندسازی حرفه‌ای، شایستگی تدریس، توسعه حرفه‌ای، دانش آموزش محتوا
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر