تفکر سیستمی به‌عنوان چارچوبی میان‌رشته‌ای برای پیوند آموزش زیست‌شناسی و شیمی در دوره متوسطه دوم
کد مقاله : 1112-6THBIOEC (R1)
نویسندگان
وحیده صادقی *1، مبینا تازیکی2، مائده خرمی2، زهرا توکلی نژاد2
1دانشگاه فرهنگیان-تهران-دانشکده علوم پایه
2تهران-خیابان ولیعصر- پل کالج-کوچه سعید-مرکز شهید شرافت
چکیده مقاله
بسیاری از پدیده‌های زیستی، از فرایندهای سلولی و متابولیسم تا تنظیم هم‌ایستایی و چرخه‌های زیست‌ژئوشیمیایی، حاصل برهم‌کنش چندین جزء در سطوح مختلف سازمان‌یافتگی هستند و تبیین آن‌ها نیازمند رویکردهایی فراتر از مرزهای یک رشته علمی است. تفکر سیستمی با تمرکز بر اجزا، روابط، مرزها، ورودی‌ها و خروجی‌ها، بازخوردها، پویایی و تعامل سیستم با محیط، چارچوبی مناسب برای تحلیل منسجم این پدیده‌ها فراهم می‌کند. هدف این مقاله، بررسی ظرفیت تفکر سیستمی برای ایجاد پیوند میان آموزش زیست‌شناسی و شیمی در دوره متوسطه دوم و شناسایی شکاف‌های پژوهشی موجود در این زمینه است. این پژوهش به‌صورت یک مرور تحلیلی انجام شد و در آن منابع نظری، چارچوب‌های آموزشی و مطالعات تجربی مرتبط با آموزش سیستم‌محور در زیست‌شناسی و شیمی بررسی و مقایسه شدند. یافته‌ها نشان می‌دهند که تفکر سیستمی در هر دو حوزه، به‌طور مستقل، در پژوهش و طراحی آموزشی مورد توجه قرار گرفته است. در زیست‌شناسی، مطالعات کلاس‌محور ظرفیت آموزش ویژگی‌های سیستم، زبان سیستم و مدل‌سازی را نشان داده‌اند؛ در شیمی نیز استفاده از سیستم‌مپ‌ها و مدل‌های مفهومی برای ارتباط میان مفاهیم شیمیایی، مسائل پیچیده و پایداری مورد حمایت قرار گرفته است. بااین‌حال، شواهد مستقیم درباره الگوی آموزشی تلفیقی زیست‌شناسی–شیمی با محوریت تفکر سیستمی در دوره متوسطه دوم محدود است. بر این اساس، تفکر سیستمی می‌تواند چارچوبی مفهومی مشترک برای آموزش پدیده‌های زیستی–شیمیایی باشد، هرچند اثربخشی این رویکرد نیازمند بررسی تجربی در پژوهش‌های آینده است.
کلیدواژه ها
تفکر سیستمی، آموزش زیست‌شناسی، آموزش شیمی، آموزش میان‌رشته‌ای، متوسطه دوم، مدل‌سازی، آموزش علوم
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر