| نقش و کاربرد ابزارهای هوش مصنوعی مولد در آموزش و رفع اشکال مفاهیم پیچیده زیستشناسی |
| کد مقاله : 1130-6THBIOEC (R1) |
| نویسندگان |
|
فاطمه جوادی فرد *1، شقایق صفی خانی2 1گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه اراک، اراک، ایران 2گروه زیست شناسی، دانشکده علوم و فناوری های زیستی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران |
| چکیده مقاله |
| مقدمه: زیستشناسی به دلیل ماهیت چندسطحی و پیوند میان پدیدههای نادیدنی مولکولی و سامانههای کلان زیستی، همواره یکی از چالشبرانگیزترین حوزهها در درک شهودی و مفهومی برای فراگیران بوده است. ورود هوش مصنوعی مولد و مدلهای زبانی بزرگ به فضای آموزشی، فرصتها و پرسشهای تازهای پیش روی پداگوژی علوم تجربی قرار داده است. این مطالعه مروری با هدف واکاوی قابلیتها، کاربردهای موضوعی، بازخورد مدرسان و دانشجویان، و ریسکها و چالشهای ادغام این ابزارها در فرایند یاددهی–یادگیری زیستشناسی انجام شد. روششناسی: این پژوهش با بررسی ساختاریافته ادبیات علمی موجود در پایگاههای معتبر (از جمله PubMed، Scopus، Google Scholar، Elsevier و Springer) انجام شد. متون مرتبط با بهکارگیری هوش مصنوعی مولد در شاخههای تخصصی آموزش زیستشناسی—بهویژه زیستشناسی سلولی–مولکولی، ژنتیک، بیوشیمی و فیزیولوژی—استخراج، غربالگری و تحلیل کیفی شدند. یافتهها: شواهد نشان میدهد ابزارهای زبانی هوش مصنوعی میتوانند بهعنوان داربست یادگیری پویا، مفاهیم انتزاعی (مسیرهای پیامرسانی، متابولیسم سلولی، تنظیم بیان ژن) را سادهسازی کرده و از طریق سناریوسازی و بازخورد بلادرنگ، انگیزه و درک مفهومی فراگیران را تقویت کنند. با این حال، چالشهای جدی وجود دارد: توهم اطلاعاتی (پاسخهای نادرست با ظاهری موجه)، ناتوانی در تفسیر دقیق نمودارها و دادههای خام آزمایشگاهی، خطر انفعال شناختی و کاهش خلاقیت، نگرانیهای اخلاقی درباره اصالت کار علمی، و نابرابری در دسترسی. نتیجهگیری: هوش مصنوعی مولد باید دستیاری مکمل در آموزش زیستشناسی تلقی شود، نه جایگزین تدریس فعال یا آزمایشگاه تجربی. اثربخشی پایدار آن مشروط به بازتعریف نقش معلم بهعنوان «راهنمای نقاد» و تربیت فراگیرانی که بهجای پذیرش منفعلانه پاسخها، مهارت ارزیابی و راستیآزمایی علمی کسب کرده باشند. |
| کلیدواژه ها |
| هوش مصنوعی مولد، آموزش زیستشناسی، مدلهای زبانی بزرگ، یادگیری شخصیسازیشده. |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر |
