| بررسی مفاهیم شیمیایی پنهان در مباحث زیستی کتابهای علوم تجربی هفتم تا نهم: تحلیل محتوای کیفی و ارائه چارچوب آموزشی پدیدهمحور |
| کد مقاله : 1136-6THBIOEC (R1) |
| نویسندگان |
|
محمد غفارزاده * دانشجوی دکتری شیمی معدنی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران |
| چکیده مقاله |
| پژوهش حاضر با هدف شناسایی و طبقهبندی «مفاهیم شیمیایی پنهان» در مباحث زیستی کتابهای علوم تجربی پایههای هفتم تا نهم و ارائه چارچوب آموزشی پدیدهمحور انجام شد. این مطالعه با رویکرد کیفی از نوع تحلیل محتوای استقرایی انجام گردید. جامعه پژوهش شامل تمام فصلهای زیستی این سه کتاب بود و واحدهای تحلیل شامل متنها، فعالیتها، آزمایشها و تصاویر بود. یافتهها نشان داد مباحث زیستی متعددی مانند سلول، تغذیه و گوارش، تنفس، گردش مواد، تنوع جانداران، فتوسنتز و اکوسیستمها دارای ابعاد شیمیایی پنهان هستند. این مفاهیم در ده مقوله اصلی طبقهبندی شدند: «ماده و عناصر»، «ساختار ماده»، «تغییرات شیمیایی»، «واکنشهای انرژی»، «انرژی»، «اسید-باز و pH»، «محلول و غلظت»، «عناصر و مواد معدنی»، «مولکولهای زیستی» و «آلودگی و محیط». نتایج در جدولی مقایسهای بر اساس سطح ارتباط (کم، متوسط، زیاد) و نوع حضور (صریح/ضمنی) ارائه شد. همچنین نقشه مفهومی پیوند شیمی-زیست طراحی و چارچوب آموزشی پیشنهادی شامل الگوی «پدیده زیستی ـ مفاهیم شیمیایی پنهان ـ فعالیت آزمایشگاهی/یادگیری ـ تبیین علمی یکپارچه» ارائه گردید. برای نمونه، سه سناریوی آموزشی پدیدهمحور (تنفس در ورزش، تأثیر مواد مغذی بر رشد گیاه، حل نشدن چربی در آب و پاکشدن با صابون) طراحی شد که در هر سناریو هدف یادگیری، مفاهیم زیستی و شیمیایی، فعالیت کلاسی، ابزارها و روش ارزشیابی تشریح شده است. اعتبار یافتهها از طریق نظر خبرگان و شاخصهای CVR/CVI تأیید شد. نتیجهگیری میشود که آموزش علوم دوره اول متوسطه میتواند با معرفی صریح مفاهیم شیمیایی مرتبط، دیدگاه میانرشتهای دانشآموزان را تقویت کند و بستر یادگیری عمیق را فراهم آورد. |
| کلیدواژه ها |
| مفاهیم شیمیایی پنهان، پیوند شیمی-زیست، تحلیل محتوای کیفی، آموزش میانرشتهای، علوم تجربی، دوره اول متوسطه، |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر |
