| فلسفه اخلاقزیستی در برنامه درسی زیستشناسی: چالشها و کاربستهای تربیتی |
| کد مقاله : 1137-6THBIOEC (R1) |
| نویسندگان |
|
حسین شمس * گروه آموزش علوم تربیتی؛ دانشگاه فرهنگیان؛ تهران؛ ایران |
| چکیده مقاله |
| پیشرفتهای اخیر در حوزههایی مانند ژنومیکس، ویرایش ژن و سلولهای بنیادی، دیگر فقط مرزهای زیستشناسی را جابهجا نکردهاند؛ پرسشهای اخلاقی تازهای را پیش روی نسل امروز دانشآموزان قرار دادهاند. اما برنامه درسی زیستشناسی در ایران، با وجود محتوای غنی، جایی برای این پرسشها باز نکرده است و این نه دانشآموزان را برای مواجهه با چالشهای دنیای بیرون آماده نمیکند، بلکه فرصتی را هم برای عمیقتر شدن یادگیری از دست میدهد. در حالی که آموزش زیستشناسی میتواند بستری برای پرورش شهروندان مسئول باشد، پرسش اصلی این است که چگونه میتوان بدون افزودن بار محتوایی سنگین، اخلاقزیستی را در برنامه درسی جای داد؟ این پژوهش با روش تحلیل محتوای کیفی و مرور متون فلسفه اخلاق، اسناد بالادستی و مقالات بینالمللی (۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵)، به دنبال تبیین ضرورت تلفیق مؤلفههای اخلاقزیستی با محتوای فعلی زیستشناسی متوسطه و ارائه الگویی عملیاتی برای این کار بوده است. سه منبع بررسی شد: متون فلسفه اخلاق، کتابهای درسی و اسناد بالادستی. تحلیل دادهها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد. یافتهها نشان میدهد مباحث ژنتیک، زیستفناوری، تولید مثل و محیطزیست، بیشترین ظرفیت را برای این تلفیق دارند. افزون بر این، طرح پرسشهای اخلاقی در کلاس، نه تنها بار اضافی بر دوش معلم و دانشآموز نمیگذارد، بلکه میتواند ابزاری مؤثر برای افزایش انگیزه، پرورش تفکر نقاد و حتی کاهش کجفهمیهای مفهومی باشد. در پایان، چهار سطح آشنایی، تحلیل، قضاوت و تصمیمگیری اخلاقی بهعنوان چارچوبی برای گنجاندن تدریجی این مؤلفهها در فرایند تدریس پیشنهاد شده است. |
| کلیدواژه ها |
| فلسفه آموزش زیست شناسی، برنامه درسی زیست شناسی، اخلاق زیستی، تفکر انتقادی، کج فهمی مفهومی |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر |
