اثربخشی الگوهای فعال یاددهی–یادگیری بر یادگیری مفهومی دانش‌آموزان در آموزش زیست‌شناسی
کد مقاله : 1143-6THBIOEC
نویسندگان
فهیمه محمودنیا *
استادیار گروه آموزش زیست شناسی- دانشکده علوم پایه - دانشگاه فرهنگیان- تهران- ایران
چکیده مقاله
یادگیری زیست‌شناسی، به‌ویژه در مباحثی که متضمن فرایندهای پویا، چندمرحله‌ای و غیرقابل مشاهده مستقیم هستند، نیازمند روش‌هایی فراتر از انتقال مستقیم اطلاعات است. پژوهش حاضر با هدف بررسی ظرفیت الگوهای فعال یاددهی–یادگیری برای حمایت از یادگیری مفهومی دانش‌آموزان در آموزش زیست‌شناسی انجام شد. مطالعه حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر تجربه‌های میدانی آموزش است. داده‌های پژوهش از مشاهدات و تجربه‌های آموزشی و نیز مطالعه منابع و پژوهش‌های مرتبط گردآوری شد. الگوهای آموزشی مشاهده‌شده شامل تدریس مستقیم، فعالیت گروهی، استفاده از ویدئو و بازنمایی‌های دیداری، مدل‌سازی و ساخت ماکت، فعالیت‌های تولیدی دانش‌آموزان و توضیح و ارائه توسط یادگیرندگان بود. یافته‌های توصیفی نشان دادند که در موقعیت‌هایی که آموزش مفاهیم انتزاعی با بازنمایی‌های دیداری، فعالیت عملی، تعامل گروهی و مشارکت فعال دانش‌آموزان همراه شد، شرایط مساعدتری برای جلب توجه، مشارکت، تعامل، توضیح مفاهیم و پاسخ‌گویی به پرسش‌های مفهومی فراهم شد. در مقابل، اتکای غالب به سخنرانی و انتقال یک‌سویه محتوا، به‌ویژه در آموزش فرایندهای پیچیده سلولی، فرصت کمتری برای مشارکت و پردازش فعال مفاهیم ایجاد می‌کرد. این یافته‌ها با بخش مهمی از ادبیات پژوهش درباره یادگیری فعال، بازنمایی‌های چندگانه و یادگیری مشارکتی همخوانی دارد. بر اساس یافته‌ها، ترکیب هدفمند آموزش مستقیم کوتاه با بازنمایی دیداری، مدل‌سازی، فعالیت گروهی، تولید محصول آموزشی و ارزشیابی تکوینی می‌تواند الگوی مناسبی برای حمایت از یادگیری مفهومی در آموزش زیست‌شناسی باشد.
کلیدواژه ها
یادگیری فعال، یادگیری مفهومی، آموزش زیست‌شناسی، یاددهی–یادگیری، مدل‌سازی، یادگیری مشارکتی، بازنمایی‌های چندگانه
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر