بازاندیشی آموزش زیست‌شناسی در تربیت معلم با رویکرد زیست‌شناسی سنتزی: چارچوبی برای توسعه تفکر مهندسی و یادگیری طراحی‌محور
کد مقاله : 1145-6THBIOEC
نویسندگان
فاطمه اعرابی جشوقانی *
دانشگاه اصفهان
چکیده مقاله
آموزش زیست‌شناسی در بسیاری از برنامه‌های درسی عمدتاً بر شناخت ساختارها، فرایندها و سازوکارهای طبیعی استوار است؛ درحالی‌که زیست‌شناسی معاصر به‌طور فزاینده‌ای با تحلیل کمی، مدل‌سازی، پیش‌بینی، طراحی و مهندسی سامانه‌های زیستی پیوند خورده است. زیست‌شناسی سنتزی، به‌عنوان حوزه‌ای میان‌رشته‌ای، با تلفیق زیست‌شناسی، مهندسی، علوم رایانه، ریاضیات و تحلیل داده، ظرفیت آن را دارد که آموزش زیست‌شناسی را از یادگیری عمدتاً توصیفی به سمت تفکر مهندسی، حل مسئله و یادگیری طراحی‌محور هدایت کند. این مقاله با رویکردی تحلیلی، ظرفیت‌های آموزشی زیست‌شناسی سنتزی و مفاهیم بنیادی مرتبط با کاربردهای آن، سنتز دنا و اسمبلی ژن را بررسی کرده و با توجه به روندهای آموزشی و سیاست‌های توسعه این حوزه در کشورهای مختلف، الزامات آن را برای تربیت معلم تحلیل می‌کند. با توجه به هزینه و الزامات زیرساختی فعالیت‌های آزمایشگاهی، انتقال مستقیم مدل‌های آزمایشگاه‌محور به آموزش متوسطه و دوره کارشناسی در ایران با محدودیت‌های جدی مواجه است. ازاین‌رو، چارچوبی آموزشی و بدون وابستگی به آزمایشگاه بر پایه چرخه «طراحی، ساخت مجازی، آزمون مجازی، یادگیری و بازطراحی» پیشنهاد می‌شود. در این چارچوب، طراحی محاسباتی توالی، زیست‌محاسبات، مدل‌سازی، شبیه‌سازی، تحلیل داده و یادگیری مسئله‌محور جایگزین مراحل فیزیکی ساخت و آزمون می‌شوند، درحالی‌که منطق تکرارشونده چرخه مهندسی حفظ می‌شود. چارچوب پیشنهادی می‌تواند زمینه توسعه هم‌زمان سواد زیستی، مهارت‌های محاسباتی، تفکر سیستمی، استدلال مهندسی و توانایی طراحی را در معلمان آینده فراهم کند و آموزش زیست‌شناسی را پیش از توسعه زیرساخت‌های آزمایشگاهی پیشرفته، در مسیر آموزش زیست‌شناسی طراحی‌محور قرار دهد.
کلیدواژه ها
زیست‌شناسی سنتزی، سنتز ژن، آموزش زیست‌شناسی، تفکر مهندسی، یادگیری طراحی‌محور، مدل‌سازی زیستی
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر