تلفیق تکنیک فاینمن و قیاس‌سازی خودساخته در بهبود یادگیری بخش زیست‌شناسی علوم تجربی دوره متوسطه اول (اقدام پژوهی)
کد مقاله : 1152-6THBIOEC
نویسندگان
سمیه غلام زاده *1، قدرت عبادی مناس2، سمیرا آقائی برخورداری3
1دانشگاه فرهنگیان، دانشکده علوم پایه، گروه آموزش علوم تجربی
2استادیار،گروه آموزش علوم تجربی، دانشکده علوم پایه ، دانشگاه فرهنگیان، تهران ، ایران
3دبیر زیستشناسی، آموزشوپرورش، استان آذربایجانغربی، ایران
چکیده مقاله
این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی تکنیک فاینمن و روش قیاس‌سازی خودساخته در بهبود درک مفاهیم پیچیده زیست‌شناسی کتاب علوم تجربی پایه هفتم (با تمرکز بر مبحث یاخته و سازمان‌دهی آن)، در طول 5 جلسه آموزشی و بر روی دانش‌آموزی به نام فاطمه در سال‌تحصیلی 1405-1404 که در یادگیری مبحث یاخته با مشکل مواجه است، انجام شد. پژوهش حاضر از نوع اقدام‌پژوهی (Action Research) و با رویکرد کیفی است. ابزارهای جمع‌آوری داده شامل مصاحبه‌، مشاهده تاملی کلاس درس، تحلیل محتوای پاسخ‌های دانش‌آموز و بررسی نتایج ارزشیابی‌های تکوینی است. در این پژوهش، با استفاده از تکنیک فاینمن، مفاهیم پیچیده یاخته به زبان ساده برای دانش‌آموز توضیح داده شد. جهت ساده‌سازی از دست‌سازه، تصاویر، داستان‌ها و قیاس‌ها کمک گرفته شد. سپس با تغییر نقش‌ها، این‌بار دانش‌آموز به تدریس آموخته‌های خود پرداخت و شکاف‌های دانشی وی شناسایی گردید. برای پر کردن این شکاف‌ها و تسهیل درک عمیق‌تر، دانش‌آموز به استفاده از قیاس‌های ملموس از دنیای روزمره هدایت شد و سناریوهای «چه می‌شد اگر» نیز در این اقدام‌پژوهی جای داده شد. نتایج نشان داد که تلفیق این دو رویکرد می‌تواند درک مفهومی دانش‌آموز را افزایش داده، توانایی وی در توضیح مفاهیم پیچیده را بهبود بخشیده و انگیزه یادگیری او را تقویت کند. مقایسه نتایج ارزشیابی‌های تکوینی پیش و پس از مداخله، پیشرفت درک و تحلیل فاطمه و توانایی وی در به‌کارگیری آموخته‌ها در موقعیت‌های جدید را نشان داد. این مطالعه نشان می‌دهد که تلفیق روش‌های فعال و مبتنی بر درک عمیق، می‌تواند راهکاری مؤثر برای غلبه بر چالش‌های یادگیری مفاهیم دشوار علمی باشد.
کلیدواژه ها
تکنیک فاینمن، قیاس‌سازی خودساخته، یادگیری فعال، اقدام‌پژوهی، زیست‌شناسی، علوم تجربی.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر